Ngày 31/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2025. Với nhiều nội dung cải cách quan trọng, Nghị định được kỳ vọng tạo bước chuyển rõ nét trong cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và địa phương trong thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Một trong những điểm nổi bật của Nghị định là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính theo hướng minh bạch, đơn giản và số hóa. Theo đó, nhà đầu tư được lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến; đồng thời cơ quan nhà nước không được yêu cầu bổ sung giấy tờ ngoài quy định. Đặc biệt, quy định chỉ yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ một lần giúp giảm tình trạng kéo dài thủ tục, hạn chế phát sinh chi phí không chính thức. Đây là giải pháp trực tiếp cải thiện chỉ số gia nhập thị trường và tính minh bạch – những cấu phần quan trọng của môi trường đầu tư.

Nghị định cũng tăng cường công khai, minh bạch thông tin đầu tư, yêu cầu các cơ quan quản lý nhà nước công bố đầy đủ quy hoạch, danh mục dự án và cung cấp thông tin cho nhà đầu tư trong thời hạn 5 ngày làm việc khi có yêu cầu. Quy định này góp phần chuyển đổi từ cơ chế “xin – cho” sang “cung cấp công khai”, giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin nhanh chóng, bình đẳng. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương xây dựng hệ thống dữ liệu đầu tư hiện đại, nâng cao chất lượng hoạt động xúc tiến đầu tư.

Một nội dung có tác động lớn đến tâm lý và quyết định của nhà đầu tư là cơ chế bảo đảm đầu tư. Nghị định khẳng định rõ việc bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư trong trường hợp thay đổi pháp luật, đồng thời cho phép áp dụng các hình thức bảo đảm như hỗ trợ cân đối ngoại tệ hoặc các cơ chế đặc thù do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Điều này góp phần giảm thiểu rủi ro chính sách – yếu tố thường được các nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm khi lựa chọn địa điểm đầu tư dài hạn.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, Nghị định tiếp tục hoàn thiện cơ chế tiếp cận thị trường theo nguyên tắc “chọn bỏ” (negative list). Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ các ngành nghề thuộc danh mục hạn chế. Quy định này không chỉ phù hợp với thông lệ quốc tế mà còn giúp tăng tính minh bạch, dễ dự đoán của môi trường pháp lý, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của Việt Nam trong cạnh tranh thu hút FDI.

Bên cạnh đó, Nghị định thể hiện rõ định hướng chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chất lượng thông qua việc mở rộng đối tượng hưởng ưu đãi đầu tư. Các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), dự án khởi nghiệp sáng tạo, dự án có quy mô lớn hoặc có tác động lan tỏa đến chuỗi giá trị đều được ưu tiên. Điều này tạo điều kiện để các địa phương định hướng lại danh mục kêu gọi đầu tư, tập trung vào các ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và có khả năng liên kết chuỗi.

Ngoài ra, Nghị định cũng tăng cường trách nhiệm của nhà đầu tư và cơ chế hậu kiểm. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của hồ sơ; các trường hợp giả mạo có thể bị hủy bỏ quyết định chấp thuận đầu tư. Quy định này góp phần nâng cao tính kỷ cương, minh bạch và công bằng trong môi trường đầu tư, đồng thời giảm áp lực kiểm soát hành chính cho cơ quan nhà nước.

Từ góc độ địa phương, Nghị định 96/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư và cải thiện môi trường kinh doanh một cách thực chất. Trong đó, cần tập trung vào các giải pháp: chuẩn hóa và rút ngắn quy trình xử lý thủ tục; xây dựng cơ sở dữ liệu đầu tư đồng bộ, công khai; nâng cao chất lượng danh mục dự án; và thiết lập cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư xuyên suốt từ trước, trong và sau cấp phép.

Có thể khẳng định, Nghị định 96/2026/NĐ-CP không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư mà còn là công cụ chính sách quan trọng thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, ổn định và cạnh tranh hơn. Việc triển khai hiệu quả Nghị định sẽ góp phần nâng cao niềm tin của nhà đầu tư, tạo động lực thu hút các dòng vốn chất lượng cao, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn tới.